Dodatni wynik testu HPV oznacza, że w pobranym materiale wykryto materiał genetyczny wirusa brodawczaka ludzkiego. Nie jest to rozpoznanie choroby — większość zakażeń HPV ustępuje samoistnie w ciągu roku lub dwóch. Wynik jest natomiast sygnałem, by razem z ginekologiem ustalić dalsze kroki: zwykle cytologię, a w części sytuacji kolposkopię.
Co oznacza dodatni wynik testu HPV
HPV to bardzo częsty wirus, przenoszony głównie podczas kontaktów seksualnych. Większość aktywnych seksualnie osób ma z nim kontakt w ciągu życia, często nie wiedząc o tym. Test HPV wykrywa obecność wirusa w komórkach szyjki macicy — nie ocenia natomiast, czy w tych komórkach zaszły jakiekolwiek zmiany.
Na wyniku zwykle znajdziesz informację, jaki typ wirusa wykryto:
- Typy 16 i 18 — odpowiadają za większość przypadków raka szyjki macicy. Ich wykrycie jest wskazaniem do dokładniejszej diagnostyki, nawet jeśli cytologia jest prawidłowa.
- Pozostałe typy wysokiego ryzyka (np. 31, 33, 45, 52, 58) — rzadziej prowadzą do zmian, ale również wymagają obserwacji.
- Typy niskiego ryzyka (np. 6, 11) — wiążą się z brodawkami płciowymi, nie z rakiem szyjki macicy.
Test wykonywany w Sonar Clinic obejmuje 14 genotypów wysokiego ryzyka, dlatego wynik wskazuje, z jakim typem masz do czynienia.
Czy dodatni HPV to powód do niepokoju
Dodatni HPV nie jest równoznaczny z rakiem. Do rozwoju nowotworu potrzebne jest przetrwałe zakażenie, utrzymujące się przez wiele lat, które stopniowo prowadzi do zmian przednowotworowych (określanych jako CIN lub SIL). Te zmiany są wykrywalne w cytologii i kolposkopii na długo przed powstaniem raka, dzięki czemu można je leczyć, zanim rozwinie się nowotwór.
W praktyce oznacza to, że najważniejsza jest regularna kontrola, a nie natychmiastowe leczenie. Nie istnieje lek usuwający wirusa — leczy się jedynie zmiany, jeśli rzeczywiście powstaną i zostaną potwierdzone.
Co zwykle następuje dalej
Dalsze postępowanie zależy od typu wykrytego wirusa, wyniku cytologii, wieku oraz wcześniejszych badań. Ogólne zasady wyglądają następująco:
- HPV 16 lub 18 — lekarz zwykle kieruje na kolposkopię niezależnie od wyniku cytologii.
- Inny typ wysokiego ryzyka i prawidłowa cytologia — często wystarcza kontrolny test HPV i cytologia po około 12 miesiącach.
- Inny typ wysokiego ryzyka i nieprawidłowa cytologia — zwykle wskazana jest kolposkopia.
- Brak aktualnej cytologii — pierwszym krokiem jest jej wykonanie, najlepiej metodą LBC (cienkowarstwową).
To ogólny schemat, nie reguła. O tym, który krok jest właściwy w Twoim przypadku, decyduje lekarz po zapoznaniu się z pełnym wynikiem i historią badań. Jeśli Twoja cytologia jest nieprawidłowa, przeczytaj też poradnik Nieprawidłowa cytologia — co to znaczy i co robić?.
Czym jest kolposkopia i jak wygląda
Kolposkopia to oglądanie szyjki macicy w dużym powiększeniu za pomocą kolposkopu — urządzenia przypominającego mikroskop, które pozostaje na zewnątrz ciała. Badanie przebiega podobnie do pobrania cytologii:
- lekarz zakłada wziernik, tak jak przy zwykłym badaniu ginekologicznym,
- szyjkę macicy przemywa się roztworem kwasu octowego, a często także płynem Lugola — pozwala to uwidocznić obszary, które wyglądają inaczej niż zdrowa tkanka,
- lekarz ocenia obraz i opisuje wynik.
Badanie trwa zwykle 10–20 minut. Nie wymaga znieczulenia; część pacjentek odczuwa lekkie pieczenie po zastosowaniu płynów.
Jeśli lekarz zobaczy obszar wymagający wyjaśnienia, może pobrać biopsję — niewielki wycinek tkanki do badania histopatologicznego. Pobranie odczuwa się jako krótkie ukłucie lub skurcz. Przez kilka dni po biopsji może występować niewielkie plamienie. Wynik histopatologiczny jest gotowy zwykle po kilku tygodniach i dopiero on pozwala ocenić, czy zmiana wymaga leczenia.
Szczepienie przeciw HPV
Szczepionka chroni przed zakażeniem typami wirusa, które obejmuje, ale nie leczy zakażenia już istniejącego. Mimo to lekarz może zaproponować szczepienie także osobie z dodatnim wynikiem — zabezpiecza ono przed pozostałymi typami i może zmniejszać ryzyko nawrotu zmian po leczeniu. W Polsce działa program bezpłatnych szczepień dla nastolatków; osoby dorosłe mogą zaszczepić się odpłatnie. Warto omówić tę możliwość podczas konsultacji.
Kiedy nie zwlekać
Z umówieniem konsultacji nie należy czekać, jeśli:
- wykryto HPV typu 16 lub 18,
- równocześnie masz nieprawidłowy wynik cytologii,
- występują krwawienia po stosunku, między miesiączkami lub po menopauzie,
- pojawiły się nietypowe upławy lub ból w podbrzuszu,
- od ostatniej cytologii minęło kilka lat.
Zmiany na szyjce macicy rozwijają się powoli, więc kilka tygodni oczekiwania na wizytę nie stanowi problemu. Nie odkładaj jednak diagnostyki o rok czy dwa.
Jak to wygląda w Sonar Clinic
Wyniki testów HPV omawia i dalszą diagnostykę prowadzi lek. Barbara Ossowska — lekarka w trakcie specjalizacji z ginekologii i położnictwa. W ramach ginekologii pobiera cytologię LBC i testy HPV oraz wykonuje USG.
Możliwa ścieżka:
- Konsultacja ginekologiczna z omówieniem wyniku i ustaleniem planu — 220 zł.
- Jeśli nie masz aktualnej cytologii: konsultacja + cytologia LBC — 350 zł, albo konsultacja + LBC + test HPV (14 genotypów) — 520 zł.
- Kolposkopia — w zależności od wyniku i decyzji lekarza. Kolposkopia w Sonar Clinic będzie dostępna wkrótce; do tego czasu lekarka podczas konsultacji wskaże, gdzie wykonać badanie.
Na wizytę zabierz wynik testu HPV i ostatnie wyniki cytologii. Rejestracja: telefonicznie pod numerem +48 880 018 703 lub online na profilu lekarki. Sonar Clinic mieści się przy ul. Gubińskiej 8A we Wrocławiu.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. W razie nagłych lub nasilających się objawów skontaktuj się z lekarzem lub zadzwoń pod numer 112.